48 - شيخ علاء الدولهء سمنانى دربارهء اين عارف كامل و متنفذ قرن هفتم و هشتم و احوال و آثارش پيش‌ازين بتفصيل تحقيق شده است « 1 » . وى آثار متعددى بنثر فارسى و عربى دارد . از جملهء آثار عربى او يكى مطلع النقط و مجمع اللقط است در تفسير بعضى از سور قرآن بشيوهء عرفا كه به عربى تأليف شده ؛ ديگر مشارع ابواب القدس و مراتع اصحاب الانس در مسائل كلامى و عرفانى ؛ و ديگر مناظر المحاضر للناظر الحاضر دربارهء واقعهء غدير خم ؛ و حواشى بر فتوحات ابن العربى و غيره . اما از ميان آثار متعدد او بپارسى يكى رسالهء « سر البال فى اطوار سلوك اهل الحال » است كه شيخ آن را بسال 701 تأليف نمود . ديگر رساله‌ييست موسوم به سلوه العاشقين و ديگر رساله‌يى دربارهء مكاشفات و ديگر كتاب العروة لاهل الخاوة و الجلوة كه در حكمت الهى بمشرب عرفاست و شيخ آن را بسال 701 تأليف نموده و در آن مباحثى را از قبيل اثبات وجود حق تعالى و موضوع عالم صغير و عالم كبير و ابطال قول بوحدت وجود يا حلول يا تناسخ و اثبات نبوت و بحث دربارهء افراط قائلين بجبر و تفريط قائلين به قدر و نظاير اين مسائل مطرح ساخته است ، در فصل اول از باب ششم اين كتاب شيخ اطلاعاتى در بدايت احوال خود داده است . شيخ رساله‌يى براى ابن نصوح شاعر معروف كه پيش‌ازين ذكر او گذشته به فارسى دارد كه تقى الدين قسمت اعظم آن را در خلاصة الاشعار ضمن بيان حال ابن نصوح نقل نموده است . انشاء شيخ در همهء اين رسالات بسيار ساده و روان و مقصور بر بيان مقاصد عرفانى است و لاغير .

--> ( 1 ) - رجوع شود به همين كتاب و همين جلد ص 798 - 816 .